Một bộ phim thuần Bắc hiếm thấy tại thị trường phim thương mại Việt Nam trong thời gian dài qua. Nếu trong Nam có gương mặt tiêu biểu là Trấn Thành với trường phái điện ảnh Hài Nhảm đầy sâu cay, thì Bắc Kỳ chúng tôi xin tiến cử anh Hoàng Nam.

Nghệ thuật có một cái hay, là những nhân vật cố tỏ ra mình hài hước thì không bao giờ tạo được tiếng cười bằng những người ngây thơ nhưng cố tỏ ra nguy hiểm. Người ngây thơ ở đây là anh Hoàng Nam, hoặc là anh cố tình giả làm đạo diễn ngây thơ, để khán giả có những tràng cười không nhặt được mồm khi xem bộ phim đáng lẽ phải xúc động và đầy cảm hứng của anh. Nếu đúng là như vậy thì tôi nghĩ chúng ta phải bái anh là bậc thầy kể chuyện vượt mọi khuôn khổ. Từ sau The Room (2003) của Tommy Wiseau, đây có lẽ là lần đầu tiên chúng ta có cơ hội xem một kiệt tác như vậy. Hoan hô Hoàng Nam.

Trên mạng nhiều người nói anh Hoàng Nam là đạo diễn tay ngang, vì bản chất anh chỉ là Youtuber chứ không được ăn học làm phim bài bản, và họ lấy cái đó để chỉ trích bộ phim của anh. Vừa bước vào phim, anh quay linh tinh, anh cắt cảnh vớ vẩn, anh viết thoại cho diễn viên rõ đạo lý nhưng sượng trân,… Một người có chuyên môn nhưng dễ tính có thể bỏ qua những lỗi lầm đấy, làm nghệ thuật là một quá trình học đi đôi với hành, anh làm phim tệ nhưng anh có nỗ lực dấn thân thì chúng tôi có thể tạm châm chước. Nhưng anh ạ, vấn đề là anh lại nghĩ mình lớn lao lắm. Trong phim anh tự cameo mình đóng vai một giáo sư đại học (hoặc cụ thể là một ai đấy có thẩm quyền rất cao, không nhớ rõ), rồi sau đó anh phá vỡ bức tường thứ tư, nhìn thẳng vào khán giả và lên mặt dạy đời thế hệ trẻ chúng tôi này nọ lọ chai. Người ta sẽ nói anh không có thẩm quyền để dạy. Nhưng anh vẫn làm. Hoan hô Hoàng Nam.

Anh coi cái nghề làm phim như cái rẻ rách vậy. Vì sao tôi nghĩ thế? Vì nhân vật chính của anh - Tiến tự tin nói rằng sẽ kiếm được 15 tỷ trong vòng 30 ngày nhờ việc lập trình và phát hành game. Và cậu bé ấy… thật sự kiếm được thật!? Có lẽ đạo diễn Hoàng Nam nghĩ rằng làm phim cũng dễ như câu chuyện làm game trong phim của anh vậy. Một năm anh ra tận 2 phim, một phim kinh dị đầu năm, rồi cuối năm một phim nhân văn, anh nghĩ làm cái gì cũng hời hợt đơn giản như thế à? Phim làm 26 tỷ, cho tới nay kiếm chưa được 1 tỷ, đúng là một cú vả thẳng vào mặt cho anh tỉnh ngộ khỏi cơn mê sảng làm giàu của anh… Đấy là người khác sẽ nói thế, chứ với tôi thì anh đúng là một người đầy mơ mộng, làm nghệ thuật phải thế, phải chịu khổ, đói khát một chút mới là đời phiêu lãng. Anh làm phim dở nhưng nhỡ đâu là do chúng tôi chưa theo kịp anh. 30 năm sau người ta sẽ gọi anh là đạo diễn thể nghiệm, đạo diễn avant-garde,… Chứ làm phim mà lo nhìn vào doanh thu thì vứt. Phim này thu được gần 1 tỷ với tôi đúng là Kỳ Tích! Hoan hô Hoàng Nam.

Ngoài ra, phim anh đã phá vỡ rất nhiều quy tắc điện ảnh truyền thống đã cũ mèm. Tôi xin được kể dần.

Trong phim cứ có tiếng mèo kêu ở đâu đó, nhưng xem hết phim vẫn không thấy con mèo nào xuất hiện cả!? Với một người yêu mèo như tôi, đây là một trải nghiệm đầy thiền tính. Hoàng Nam đã giảng cho tôi một bài học sâu sắc về chấp niệm, càng mong cầu, càng không thấy, mà buông bỏ thì tâm mới an. Rõ ràng anh đã thấm nhuần lời Phật dạy. Hoan hô Hoàng Nam.

Nhân vật Tiến, trong lúc nước sôi lửa bỏng với áp lực kiếm 15 tỷ trong vòng một tháng, đã cần đi tìm sự trợ giúp của những người có kinh nghiệm hơn trong nghề. Nhưng khi chứng kiến sự coi thường của họ vì cho rằng cậu chỉ là thằng xe ôm, Tiến đã thách đấu họ bằng một trận rubik cực căng thẳng… Với tôi, đấy là tự do ý chí. Đạo diễn Hoàng Nam chắc hẳn đã thấm nhuần tư tưởng siêu nhân của Nietzsche, sống ở đời phải quân tử, phải ngang tàn. Số đã làm tướng thì vướng gì mấy hạt mưa. Hổ không gầm thì mèo cứ ngỡ rừng không chủ. Người quân tử sống phải thế! Hoan hô Hoàng Nam.

Trong phim, Tiến trong lúc đang chạy xe ôm có vô tình bị một ông chở bình quý va vào, ông này sau đó ngã nhào ra đất, bình quý thì vỡ tan tành. Tiến, với tư cách một người quân tử, dù không sai nhưng vẫn ra xin lỗi, thậm chí tự nguyện nhờ bà nội mình bồi thường cho người ta tận 100 triệu. Tiền với Tiến không là vấn đề, miễn là danh dự của người quân tử thì sống phải ngẩng cao đầu. Ấy mà không hiểu sao, cậu lại vẫn bị trường Bách Khoa đuổi học vì tội gây tai nạn rồi bỏ trốn? Thế nhưng ở cuối phim, trong phân cảnh xúc động nhất, bỗng nhiên cậu vẫn đứng trước đám đông, thuyết trình một bài diễn văn đầy xúc động ở… buổi lễ tốt nghiệp trường!? Thế cuối cùng, Tiến có bị đuổi học không? Với tôi, đó là vô thường của cuộc đời. Hoàng Nam đã thấu cảm sâu sắc nỗi bấp bênh trong xã hội mà thế hệ kỳ tích của chúng ta đang phải vật lộn. Nay thế này, mai thế khác. Đời chẳng biết trước được ngày mai. Có sinh thì có diệt. Cái gì có tụ thì có tán. Quan trọng là, vẫn phải tiến về phía trước. Hoan hô Hoàng Nam.

Đạo diễn Hoàng Nam đã sử dụng rất nhiều Tiktoker, influencer trong tác phẩm của mình: Bà Tân Vlog, Nàng Mơ, Chị Phiến, Khánh Vy,… tưởng chừng là chiêu trò cũ kỹ để câu kéo khán giả. Nếu anh không học hành bài bản, anh không thỏa mãn được những người có chuyên môn điện ảnh hoặc những người đang thực hành điện ảnh, thì ít ra anh cũng PHẢI thỏa mãn được người xem bình dân về chất lượng diễn xuất, về chất lượng câu chuyện. Quả thật quá coi thường khán giả… Đấy là người ta nói thế, chứ với tôi thì anh đang tạo điều kiện cho những nhà sáng tạo trẻ có cơ hội cọ xát, học hỏi trong những tác phẩm nghệ thuật tầm cỡ. Đấy là lựa chọn của một người đàn anh, của một người vừa có tâm vừa có tầm. Hoan hô Hoàng Nam.

Một điều đáng tiếc, Đạo diễn Hình ảnh Trần Thế Anh, thủ khoa ngành Quay phim tại Sân khấu Điện ảnh Hà Nội, người mà cả tôi lẫn các anh chị em trong giới đều rất ngưỡng mộ những thước phim của anh trong phim ngắn Đàn Cá Gỗ của đạo diễn Nguyễn Phạm Thành Đạt. Tôi từng có cơ may được gặp anh tại một buổi cafe tại Sài Gòn, anh là một người có năng lực thật sự, tận tâm với nghề, với đam mê. Nhưng trong Thế Hệ Kỳ Tích, hình ảnh thật vô nghĩa, bố cục rời rạc, thẩm mỹ gần như bằng không. Đúng là lính giỏi mà vào tay tướng kém thì cũng như bỏ dứa vào pizza. Tôi rất thích ăn pizza dứa, hoan hô Hoàng Nam.

Và đó mới chỉ là vài lát cắt trong hàng trăm, hàng nghìn cái dở khác của Thế Hệ Kỳ Tích. Hoàng Nam đã tuyên bố đây là bộ phim cuối cùng và sẽ giải nghệ, vậy nên tôi cũng không còn lý do gì để phải viết nương tay hay giữ kẽ. Khi một người đã chủ động rời khỏi cuộc chơi, thì điều tối thiểu họ có thể làm là để lại một bài học, dù là bài học đau đớn cho chính mình.

Nếu một ngày nào đó anh đổi ý, quay trở lại với điện ảnh, hoặc chí ít là bước vào bất kỳ công việc sáng tạo nào khác, tôi chỉ mong anh làm điều đó với một cái tâm có trách nhiệm với nghề. Hãy học cho đủ, chuẩn bị cho kỹ, hiểu rõ mình đang làm gì và đang đứng ở đâu, trước khi cầm máy và đòi nói thay cả một thế hệ. Đừng hấp tấp lao đi như thể cảm hứng là đủ, để rồi lặp lại chính vết xe đổ mà anh vừa tạo ra, không chỉ cho bản thân anh, mà cho cả khán giả phải xem cái phim tra tấn này.

Nói thế chứ Thế Hệ Kỳ Tích này xứng đáng ra rạp vì những tiếng cười các bạn ạ. Năm, mười năm nữa cũng chưa chắc phim Việt sẽ có một tác phẩm mang tính giải trí cao như này nữa đâu. Sau bài viết này, nếu ai muốn rủ tôi ngồi cafe để cùng đàm đạo về phim thì có mà nhân viên đuổi về rồi vẫn chưa hết cái hay để bàn luận.

Xin được chúc mừng đạo diễn, một năm ra tận hai phim hài. Hoan hô Hoàng Nam.