MARTY SUPREME (2025) - "BIỂU TƯỢNG CHO THẤT BẠI CỦA HITLER"
Timothée trong Marty Supreme nói nhiều hơn tất cả những phim cũ cộng lại nhân đôi, thao thao bất tuyệt với những câu từ hỗn xược và khắm bẩn, như thể cố tình phá hủy lớp hào quang lãng mạn từng bao phủ mình. Chính sự đối nghịch giữa diện mạo của một chàng thơ, và tâm thế chiến thắng của một kẻ ái kỷ ấy đã khiến nhân vật Marty Mauser trở nên sống động đến bất ngờ. Hắn đáng ghét, và sẽ đáng ghét tới mức bật cười, tin tôi đi, bạn sẽ không thể rời mắt khỏi một nhân vật đáng bóp cổ như thế.
CURE (1997) - Kiyoshi Kurosawa
Hàng loạt vụ giết người xảy ra tại Tokyo, khiến cả thành phố chìm trong trạng thái hoang mang kéo dài. Các vụ án tưởng chừng hoàn toàn ngẫu nhiên khi hung thủ và nạn nhân đến từ đủ mọi tầng lớp, ngành nghề, không có mối liên hệ xã hội rõ ràng. Nhưng tất cả đều có một điểm chung, đó là dấu X được rạch trên cổ mọi xác chết.
ALICE GUY-BLACHÉ: NỮ ĐẠO DIỄN ĐẦU TIÊN VÀ VƯỜN CẢI KHAI SINH ĐIỆN ẢNH
Trong khu vườn khai sinh của điện ảnh, nơi mọi thứ còn mờ mịt như sương sớm, có một hình ảnh trồi lên: những đứa trẻ sinh ra từ bắp cải, như thể từ truyện cổ tích dân gian bước vào màn ảnh non trẻ cuối thế kỷ 19. Người gieo trồng hình ảnh kỳ lạ ấy chính là Alice Guy-Blaché (1873-1968) - nữ đạo diễn đầu tiên trong lịch sử điện ảnh, và trong gần một thập niên, cũng là người phụ nữ duy nhất làm đạo diễn phim thời bấy giờ. Nếu bạn tự nhận mình là một cinephile nhưng chưa từng nghe đến Alice Guy-Blaché, xin đừng quá áy náy. Vì tôi cũng vậy, trước khi được chủ xị của ÂMO giới thiệu (cảm ơn nhé), dù bản thân luôn có mối quan tâm đặc biệt với các nhà làm phim nữ và điện ảnh nữ quyền. Một sự thật đau lòng hơn là… Alice Guy-Blaché cũng là một cái tên dường như bị bỏ quên của điện ảnh thế giới. Di sản của bà đáng ra phải nằm ngay ở chương khởi đầu của lịch sử điện ảnh, bởi vì bà không chỉ có mặt ở đó, mà còn tích cực tiên phong, góp phần vạch ra những hệ tọa độ đầu tiên của loại hình nghệ thuật này.
VỀ CỔ ĐIỂN VÀ NHÂN VĂN TRONG ĐIỆN ẢNH ROB REINER
“KHI KỂ CHUYỆN, TA ĐÌNH CHỈ SỰ TÀN NHẪN”
Women on the Werge of a Nervous Breakdown (1988) - Pedro Almodóvar
Từ rất lâu trước đây, tôi đã từng nói với một người bạn rằng nhiều người đàn ông làm phim về phụ nữ hay bị sa đà vào sách giáo khoa. Họ dường như chỉ biết về phụ nữ qua những con chữ chép lại từ lịch sử, thứ trải nghiệm mà họ chưa bao giờ nếm trải. Họ xây dựng nhân vật qua lăng kính của tiêu chuẩn xã hội và họ lắng nghe từ mọi phía trừ chính người phụ nữ. Làm sao họ làm được phim về phụ nữ khi chưa từng thử mở lòng một người đàn bà? Trong mắt họ, phụ nữ chỉ nên thơ thẩn, ngây thơ, đẹp và man mác buồn, chứ họ nào quan tâm đến những dằn xéo, bực bội và những cơn dỗi hờn đầy hỗn loạn.
Love Letter (1995) - Shunji Iwai
Tuyết. Mở đầu là tuyết, và kết thúc cũng là tuyết.
L'Inferno (1911)
Thuở bình minh của điện ảnh Châu Âu có một khát vọng canh tân, khẳng định những di sản từ thời Phục Hưng vốn đã có giá trị sâu sắc trong lịch sử Tây phương. Với cá nhân người viết, điện ảnh chỉ thực sự ra đời từ sau A Trip To The Moon (1902) và The Life and Passion of Jesus Christ (1903), hai tác phẩm đã thăng chức cho điện ảnh, biến nó thành một môn khoa học nhưng có khả năng vác trên vai những công trình nghệ thuật, văn hóa, tôn giáo của cả nhân loại, chứ không chỉ là một trò giải trí ảo thuật ngắn hạn.
Young Mothers (2025) - Những đứa trẻ học cách làm mẹ
Những cô gái trẻ sống trong một ngôi nhà tình thương ở Liège. Điểm chung của họ là đang và sắp làm mẹ, nhưng mỗi người lại đại diện cho những lát cắt khác nhau trong câu chuyện về những đứa trẻ sinh con.
Robot Dreams (2023) - Đời tuy đắng nhưng vẫn thoang thoảng chút vị ngọt
Tại thành phố New York những năm 80, bên trong căn chung cư nhỏ bé, một chú chó nằm dài trên ghế, hai tay cầm tay cầm chơi Pong. Khi màn hình hiện lên dòng chữ “Game Over” với tỉ số 21-7, cậu ngồi dậy, quay nóng hộp macaroni and cheese đông lạnh, bật tivi rồi chuyển kênh liên tục. Cậu sống một mình, không bầu bạn hay có ai ở cùng, và cậu đã quen với cuộc sống một màu này từ rất lâu. Bất chợt, tivi hiện lên quảng cáo về robot Amica 2000 có thể giải quyết sự cô đơn cho người độc thân. Với mong muốn có người bầu bạn, cậu đã đặt mua con robot, trằn trọc, ngước nhìn lên trần nhà với cái bóng của những món đồ chơi robot hiện lên, chất chứa khát khao có một người máy ở bên mình. Từ đó, tiêu đề phim “Robot Dreams”, hay tựa tiếng Việt là “Giấc mơ người máy”, xuất hiện.
SUMMER SCHOOL, 2001: THA HƯƠNG
Bộ phim đầu tay của đạo diễn Dužan Duong được chọn làm tác phẩm khai mạc Liên hoan Phim châu Âu 2025, và sự lựa chọn này tự thân đã mang tính tuyên ngôn. Nó đặt danh tính Việt Nam bên bờ Âu lục, với một cốt truyện vừa tươi trẻ vừa gai góc về cộng đồng người Việt tại Séc. Tha hương, nỗi bơ vơ không nhà không cửa, tựu trung là trọng lực của bộ phim. Đạo diễn Dužan Duong từng nói: “Chẳng mấy chốc, người Việt trẻ tại Séc sẽ không còn biết chợ trời từng là gì, nhưng người lớn tuổi thì vẫn còn nhớ nhung”, trên tinh thần hoài niệm ấy, bộ phim không dừng ở bề nổi, mà đi vào cái quá vãng của một cộng đồng, của ký ức nhập cư, của văn hóa gia đình và tuổi thơ. Ở hàng ghế thứ hai quá sát với màn hình, trong không gian ngợp, Summer School nuốt chửng con người bằng một đời tha hương. Khi sống với gốc rễ sâu nặng và đặc ân từ quê nhà thì muôn đời sẽ không thể hiểu tha hương.
PORTRAIT OF A LADY ON FIRE (2019) - Ngọn lửa sáng nhất không thuộc về ta.
“Đó không phải là lựa chọn của tình nhân, mà là lựa chọn của thi nhân.”
SENTIMENTAL VALUE (2025) - Nhớ nhưng không dám nói. Thương nhưng phải đề phòng
Trong ngày vợ cũ được đưa về nơi an nghỉ cuối cùng, Gustav Borg (Stellan Skarsgård) - một đạo diễn lừng danh nhưng cũng là người đàn ông từng quay lưng với gia đình - ông trở lại mái ấm xưa, nơi ông đã bỏ lại vợ cùng hai con gái Nora (Renate Reinsve) và Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas). Lần trở về này không chỉ là một cử chỉ nghĩa tình muộn màng, Gustav mang theo một kịch bản dày cộp, một câu chuyện được ông chắt lọc từ cái chết đầy bí ẩn của chính mẹ mình (bà đã tr.eo cổ tự s.át). Và ông muốn Nora, đứa con gái đầu xa cách hóa thân vào vai diễn đó.
NOUVELLE VAGUE (2025) - AVENGERS: ENDGAME DÀNH CHO CINEPHILES!
“Có một điện ảnh trước Breathless, và có một điện ảnh sau Breathless.”
Dead Poets Society (1989)
Dead Poets Society là một trường hợp hiếm hoi trong điện ảnh Mỹ cuối thế kỷ XX: một bộ phim tưởng như nhẹ nhàng về giáo dục nhưng lại được dựng như một luận đề triết học được ngụy trang khéo léo về sự hình thành chủ thể, tính đối kháng giữa tự do (freedom) và trật tự (order), và cái giá đẫm máu của việc thách thức di sản.
FRANKENSTEIN (2025) - PHIM DADDY ISSUES XUẤT SẮC NHẤT NĂM!
Đạo diễn Guillermo del Toro đã mơ về việc thực hiện một tác phẩm về bi kịch Frankenstein của riêng mình. Từ hồi còn là một cậu nhóc, ông đã bị mê hoặc trong phiên bản điện ảnh kinh điển nhất năm 1931 của đạo diễn James Whale, với vai con Quái vật được hóa thân bởi Boris Karloff huyền thoại. Hình ảnh con quái vật ấy in đậm sâu để mà cho đến ngày nay, người ta vẫn nghĩ đến nó đầu tiên khi nhắc đến cái tên Frankenstein. Tôi biết nhiều người vẫn lầm tưởng Frankenstein là tên của con quái vật, nhưng đó là tên của người Cha quý hóa đã tạo ra nó, bác sĩ Victor Frankenstein vĩ đại. Nhưng với tác phẩm năm nay, cái tên “Quái vật Frankenstein” buồn cười sao lại thật hợp lý, khi Victor trong tay del Toro không chỉ là một thiên tài ngạo mạn như phiên bản gốc, mà còn là một tên khốn nạn chưa học cách làm người sao cho tử tế. Còn sinh vật mà hắn tạo ra thì lại được hiện lên với dáng vẻ mong manh đến đáng thương.
HEY JOE (2024)
Từ những con phố hoang vắng của Naples đến những mảng tối trong tâm trí của người cha lạc lối, Hey Joe của đạo diễn Claudio Giovannesi là một hành trình trở về, không chỉ với thời gian, mà với cả ký ức, tội lỗi và lòng trắc ẩn. Ra mắt tại hạng mục Grand Public của Liên hoan phim Rome lần thứ 19, đánh dấu sự trở lại của tài tử James Franco trong một vai diễn hiếm hoi vừa trầm tĩnh vừa thấm đẫm sự ăn năn. Với Hey Joe, Giovanessi tiếp tục đào sâu thế giới hiện thực nhưng vẫn đậm chất trữ tình từng làm nên danh tiếng của ông qua La Paranza dei Bambini. Nhưng lần này, với Hey Joe, câu chuyện mở rộng hơn, lặng lẽ hơn, như một khúc blues ngân dài về con người và ký ức.
GLORIA! (2024) VÀ BIỂU ĐẠT NHƯ MỘT HÀNH VI TỒN TẠI
Tôi đã xem Gloria! trong một buổi chiều mỏi mệt. Dẫu nhạc kịch hay sự lộng lẫy nguy nga của Baroque không thể khơi dậy trong tôi quá nhiều xúc động, Gloria! đã thêm màu sắc và đặt một viên gạch mới vào ký ức tôi bằng sự lạc quan của nó. Gloria!, vinh quang như chính cái tên, mang một lòng can đảm, và giống như mặt còn lại của đồng xu so với tác phẩm nhạc kịch vĩ đại The Sound of Music (1965), khi một bên coi âm nhạc là phương tiện của đức tin và hạnh phúc, bên còn lại cất tiếng để phản kháng và tồn tại, cả hai đều là âm giai về cuộc sống.
BELLADONNA OF SADNESS (1973): KHI THÂN THỂ NỮ LÀ CHIẾN ĐỊA
Trong Belladonna of Sadness (1973), thân thể nữ trở thành chiến địa, nơi nỗi đau hóa quyền lực, và nỗi nhục sinh kháng cự.
Chiến tranh và bạo lực không hồi kết trong ONE BATTLE AFTER ANOTHER.
(Bài viết có tiết lộ nội dung phim, các bạn hãy xem xong rồi quay lại nha).
LA CIGARETTE (1919)
“Denise yêu dấu của anh. Anh đã nhận thấy mối quan hệ bất chính của em với ông Herbert, anh yêu em quá nhiều để hành hạ em bằng sự ghen tuông và tuyệt vọng của mình, nhưng cũng yêu em quá nhiều để có thể nhắm mắt làm ngơ với những trò tình tứ của em. Tuổi tác của anh không cho phép mình chờ đợi hay lấy đi tuổi trẻ của em. Anh đã bỏ độc vào một điếu bất kỳ trong bao thuốc của mình, nó sẽ giải thoát anh vào một ngày không rõ. Anh sẽ chết trong sự tha thứ dành cho em, bởi chính năm mươi năm tuổi đời của mình, chứ không phải em, người đã đặt ra sự đổ vỡ không thể cứu vãn giữa chúng ta.”