Những cô gái trẻ sống trong một ngôi nhà tình thương ở Liège. Điểm chung của họ là đang và sắp làm mẹ, nhưng mỗi người lại đại diện cho những lát cắt khác nhau trong câu chuyện về những đứa trẻ sinh con.

Là Jessica, hai tuần trước ngày sinh em bé, cô quyết tâm tìm lại người mẹ đã nhẫn tâm bỏ rơi mình như một con thú hoang 15 năm trước. Có lẽ vì thương cảm cho số phận của đứa con trong bụng mình, nên Jessica khi này mới không ngừng ám ảnh về việc tại sao có người lại sẵn sàng từ chối chính con ruột của mình như vậy.

Tiếp đến là Perla, cô bé trông còn chưa hết tuổi đến trường, ẵm con trên tay như một người chị lớn bị gia đình ép phải trông em. Cô hối hả đi đón Robin, người bạn trai vừa được thả từ trại giáo dưỡng. Lớn lên cùng người mẹ nghiện rượu rồi mất sớm, Perla lúc nào cũng nuôi giấc mơ về một mái nhà bình yên, nơi cô và Robin có thể đẩy xe nôi dạo phố cùng bé Noe. Nhưng Robin, thật dễ đoán, chỉ chực chờ thoát khỏi trách nhiệm của chính mình, để mặc Perla tự bơi trong bế tắc.

Ariane, mới 15 tuổi, bế con đến gặp lại người mẹ ruột từng bạo hành mình. Người phụ nữ ấy nay đã hối lỗi và mong được bù đắp bằng cách cùng con gái nuôi nấng đứa trẻ, bà hy vọng rằng làm lại từ đầu như vậy sẽ xóa sạch được quá khứ. Nhưng bản năng của một đứa trẻ từng lớn lên trong bạo lực luôn thì thầm cảnh báo Ariane rằng vòng tay ấy không an toàn. Cô vẫn co rúm khi mẹ chạm vào, nhưng luôn kiên cường mỗi khi tranh cãi, bảo vệ quan điểm rằng con mình phải được sống trong một gia đình tử tế. Ariane quyết tâm tìm cho đứa trẻ một mái ấm mới, những người cha mẹ nuôi đủ tốt để chấm dứt vòng lặp đổ vỡ mà mình phải chịu.

Julia, một cô bé dễ thương, có một cậu hôn phu cũng dễ thương, cả hai đều cố gắng mưu sinh, kiếm một căn hộ phù hợp, hy vọng cùng nhau xây dựng một mái ấm hạnh phúc cho đứa trẻ. Chỉ có duy nhất một điều, cả hai đều từng nghiện mai thúy. Cậu bạn trai Dylan có vẻ đã hoàn toàn rũ bỏ được quá khứ, nhưng Julia thì chưa. Cô luôn sợ hãi mình sẽ tái nghiện đến mức không dám bước ra khỏi nhà tình thương, vì sợ sẽ không thể đứng vững được trước những cám dỗ xung quanh.

Bên cạnh những cô gái ấy là đội ngũ nhân viên xã hội, chuyên viên tâm lý, y tá chăm sóc trẻ và các cô bảo mẫu của căn nhà tình thương - những con người lặng lẽ đóng vai trò như cha mẹ tinh thần của các em. Họ không chỉ đưa ra lời khuyên, hỗ trợ từng bước, mà đôi khi còn phải đặt ra những hình phạt nhỏ, như những cái kìm kẹp cần thiết, chất chứa hy vọng rằng các cô gái sẽ học được trách nhiệm mà tuổi trẻ của họ chưa kịp chuẩn bị. Và dĩ nhiên, không một hình phạt nào đồng nghĩa với việc bị đẩy ra khỏi mái ấm này. Bởi hơn ai hết, những người làm nghề ấy hiểu sâu sắc những vết thiếu hụt yêu thương, những lỗ hổng kỹ năng làm mẹ mà các cô gái non trẻ phải mang theo. Các em - những đứa trẻ chưa kịp lớn đã phải học cách nuôi một sinh linh khác, trong khi vẫn chỉ đang “tập tễnh” tìm hiểu cách sống, cách yêu, và cách trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Bộ phim về những người mẹ trẻ, nhưng điều đáng suy ngẫm nhất trong câu chuyện của anh em đạo diễn Dardenne là mối quan hệ của những cô gái ấy với chính gia đình của mình. Họ phải trở thành mẹ khi bản thân họ chính là những đứa trẻ cần sự bao bọc của cha mẹ. Phải trở thành người lớn khi bản thân họ đáng lẽ vẫn được hưởng những đặc quyền ngây thơ đúng với lứa tuổi.

Trẻ con rất giỏi quan sát, nhưng phải được quan sát trong một môi trường đủ an toàn để có thể vấp ngã và biết cách đứng lên, để biết cha mẹ mình đang vui hay đang buồn, để dần hình thành các phản ứng phù hợp với chính mình và với gia đình xung quanh. Nhưng những đứa trẻ trong Young Mothers thì lại phải quan sát để sinh tồn, để thoát khỏi người mẹ bạo hành, khỏi nỗi sợ tái nghiện, quan sát để tìm lại câu trả lời về tình thương, hay quan sát để tìm cho con mình những cơ hội trưởng thành tốt nhất có thể.

Young Mothers và Sentimental Value có lẽ là hai phim mới xuất sắc nhất tại LHP Châu Âu 2025, và cả hai đều kể những câu chuyện về những đứa trẻ buộc phải trưởng thành từ một gia đình thiếu tình thương. Như lý thuyết của Montessori cho rằng trẻ em cần sự tự chủ, nhưng là sự tự chủ được nuôi dưỡng trong môi trường ổn định và đầy yêu thương. Sự tự chủ của hai chị em nhà Borg trong Sentimental Value là một kiểu tự chủ vì bắt buộc, phải thích nghi phòng vệ trước tình cảm thiếu nhất quán của người cha. Họ dù có vẻ là những người phụ nữ độc lập, nhưng bản chất của sự độc lập ấy luôn mang nét giòn mỏng và cay đắng, giống như chiếc ghế cập kê, vẫn đứng nhưng chưa bao giờ vững.

Câu chuyện của anh em đạo diễn Dardenne về những người mẹ trẻ có phần khốc liệt hơn. Bởi những cô gái ấy không có may mắn được ăn học đàng hoàng như hai chị em nhà Borg, họ chưa và không có đủ lý lẽ để phòng thủ, để giải thích, và để biện hộ cho những sai lầm nối tiếp nhau của mình. Họ mềm mỏng hơn, dễ tổn thương hơn, do đó lại càng cho thấy khoảng cách khổng lồ giữa nhu cầu tình cảm của họ và khả năng hoàn thành nghĩa vụ yêu thương vô điều kiện của họ cho con mình.

Một gia đình xuất thân tri thức như chị em nhà Borg trong Sentimental Value giúp họ có những cách chữa lành cho riêng mình qua nghệ thuật, sách vở, các mối quan hệ xã hội chất lượng và cả những cơ hội thăng tiến trong nghề nghiệp. Nhưng những người mẹ trẻ của anh em Dardenne lại có những sự va vấp và sinh tồn giản dị hơn, họ không biết cách nói mỉa mai để ngầm công kích cha mẹ, họ chỉ biết cách phản kháng, và biết diễn đạt những cảm xúc của mình một cách trực diện đến tan nát cõi lòng.

Sự thiếu hụt trong nền tảng giáo dục không chỉ khiến họ lúng túng trong việc điều hòa cảm xúc khi đứng trước những tình huống mang tính “sinh tồn”, mà còn làm cho họ trở nên vụng về khi bày tỏ tình thương với chính những đứa con của mình. Những khoảnh khắc xúc động nhất trong phim thường đến khi anh em Dardenne quan sát thật gần những cuộc đối thoại nhỏ bé nhưng chất chứa nỗi niềm giữa họ và gia đình hoặc những mối quan hệ xã hội xung quanh.

Julia nghẹn ngào xin lỗi Dylan vì đã nói dối về cơn nghiện và quá khứ bị lạm dụng. Perla tìm cách hàn gắn với người chị gái, mong cả hai có thể cùng nhau dựng lại một mái ấm lành lặn hơn cho bé Noe. Jessica, sau bao năm bị bỏ rơi, cuối cùng cũng có được cuộc trò chuyện với mẹ ruột, để rồi phần nào làm dịu đi những cảm xúc hỗn loạn về tình mẫu tử mà cô mang theo từ nhỏ.

Ariane - người duy nhất phải chia lìa con mình - nhẹ nhàng dặn cha mẹ nuôi của con gái mình hãy để bé được học bất kỳ một loại nhạc cụ nào, như một lời gửi gắm đầy tình thương, và cũng phần nào để bù đắp cả những thiếu hụt về môi trường giáo dục an toàn của chính mình. Trước khi rời đi, cô viết cho con một bức thư đơn sơ, nhắn rằng 18 năm sau hãy mở nó ra, trong đó chỉ là vài chỉ dẫn mơ hồ, phòng khi đứa trẻ sau này muốn tìm lại mẹ. “Nếu con đọc được bức thư này, thì con đã hơn mẹ ba tuổi so với ngày mẹ gửi con đi”, Ariane xúc động viết. Một vài câu chữ ngắn ngủi, nhưng dồn nén mọi khao khát được trưởng thành cùng con nhưng không thể.

Và đặc biệt, ở mái ấm ấy, các cô gái lặng lẽ thay nhau nấu nướng, dọn dẹp, đỡ lấy nhau mỗi khi ai đó mệt lả hay không còn đủ sức đứng vững. Giữa những bấp bênh của tuổi trẻ, thứ tình cảm không vụ lợi ấy hiện lên dịu dàng đến mức khiến tôi xúc động nghẹn lời.

Anh em nhà Dardenne làm Young Mothers bằng chính thứ ngôn ngữ điện ảnh đã đưa họ trở thành bậc thầy suốt nhiều thập kỷ. Tận dụng những máy quay vác vai để linh động trong việc theo sát nhân vật trung tâm, không nhạc nền dẫn dắt cảm xúc, không những góc máy màu mè, không ánh sáng được sắp đặt, cũng chẳng có cắt dựng phô trương. Chỉ có sự mộc mạc của từng mảnh đời.

Là một người thường có xu hướng phân tích phim bằng góc nhìn tâm lý, mỹ học, và những biểu tượng tôn giáo, tôi nhận ra bộ phim này đặt mình vào một loại thử thách đạo đức đặc biệt. Bởi bộ phim quá giản dị, quá trực diện, quá thực tế. Tôi vừa biết ơn vì mình không phải sống những cuộc đời đầy tổn thương như các cô gái kia, vừa cảm thấy mình không có tư cách gì để nói thay các em, để diễn giải thay những nỗi đau mà tôi chỉ được nhìn thấy qua màn ảnh. Thế nhưng tôi vẫn chọn viết ra, bởi cuộc đời của họ xứng đáng được lắng nghe, xứng đáng được kể lại, và bởi vì sự rung động trong tôi dành cho các em hoàn toàn chân thật.

Những cô gái ấy không đáng phải trải qua tất cả những điều đã xảy đến. Không đáng phải một mình chống chọi với sự bấp bênh của tuổi trẻ, nỗi sợ hãi khi mang thai, những tổn thương từ gia đình, và cả những quyết định vượt quá khả năng chịu đựng của một đứa trẻ chưa kịp lớn. Và có lẽ chúng ta cũng không được phép nghĩ rằng chỉ mình các em phải gánh trách nhiệm cho những đứa con của mình. Chính xã hội cũng phải nâng cao nhận thức và chịu trách nhiệm cho các em, và cho cả những đứa trẻ mà các em đã mang đến thế giới này.