“Denise yêu dấu của anh. Anh đã nhận thấy mối quan hệ bất chính của em với ông Herbert, anh yêu em quá nhiều để hành hạ em bằng sự ghen tuông và tuyệt vọng của mình, nhưng cũng yêu em quá nhiều để có thể nhắm mắt làm ngơ với những trò tình tứ của em. Tuổi tác của anh không cho phép mình chờ đợi hay lấy đi tuổi trẻ của em. Anh đã bỏ độc vào một điếu bất kỳ trong bao thuốc của mình, nó sẽ giải thoát anh vào một ngày không rõ. Anh sẽ chết trong sự tha thứ dành cho em, bởi chính năm mươi năm tuổi đời của mình, chứ không phải em, người đã đặt ra sự đổ vỡ không thể cứu vãn giữa chúng ta.”

Phim “La Cigarette” (1919) của đạo diễn nữ Germaine Dulac là một câu chuyện tình yêu mang nhiều bóng dáng sử thi. Guérande là một nhà khảo cổ học trung niên, mải mê nghiên cứu quá khứ tới mức quên đi người vợ trẻ dấu yêu của mình.

Guérande giữ một xác ướp trong nhà để nghiên cứu, xác ướp đó là của một công nương từ thời Ai Cập cổ đại, nàng bị chồng phản bội, nên đã chọn cách bỏ độc, cùng chồng uống và chết chung như một sự giải thoát, trả thù.

Câu chuyện ấy ám ảnh Guérande, vì nó như đưa lời cảnh báo trước nỗi bất hạnh hôn nhân của mình. Ông sợ cô vợ trẻ Denise có thể cũng sẽ bỏ rơi ông và đi tìm niềm vui mới. Cơn tuyệt vọng xâm lấn sự tỉnh táo của Guérande, ông không làm gì tổn hại tới sức khỏe của vợ như cô công nương Ai Cập hay biến ghen tuông thành ác quỷ như bi kịch Othello của Shakespeare. Ông lựa chọn một cái chết bất ngờ, phó mặc nó cho số phận, như một sự giải thoát chính mình khỏi khổ đau, và trả lại tự do cho người vợ của mình.

Nhưng sau cùng, tất cả chỉ là sự hiểu lầm, Denise thật sự yêu Guérande say đắm, và chỉ yêu mình ông mà thôi. Cô đã đảo ngược lịch sử, quyết định sẽ cùng chồng hút điếu thuốc ấy để cả hai cùng được chết, như một minh chứng cho tình yêu chưa bao giờ mất đi của cô dành cho ông. Và cũng chính trong khoảnh khắc ấy, Guérande mới nhận ra tình yêu và sự tận tâm của vợ. Denise ở đây không còn là nguồn cơn của bi kịch nữa, mà cô trở thành người cứu rỗi bi kịch.

La Cigarette ra đời ngay sau Thế Chiến thứ Nhất, sự kiện đã mở ra kỷ nguyên hiện đại, nơi khoảng cách giới, khoảng cách tuổi tác đang dần biến đổi theo nhịp phát triển của xã hội phương Tây, người trẻ thì sẵn sàng thử nghiệm những cách làm mới, còn lớp lớn tuổi thì lại hy vọng tái thiết lại những gì đã mất.

La Cigarette khép lại bằng một cái kết tưởng như trọn vẹn, nhưng hành trình hôn nhân của họ dĩ nhiên vẫn còn tiếp diễn. Denise yêu một người đàn ông lớn tuổi, chất chứa nhiều bất ổn trong cảm xúc. Lần này sóng gió đã lắng xuống, nhưng không gì có thể chắc chắn rằng cơn ghen tuông sẽ không một lần nữa bùng lên. Cô bước vào phòng, lấy hai điếu thuốc rồi cùng chồng ra vườn. Trong lòng Denise, nỗi bất an hẳn vẫn hiện hữu, song cô đã chọn ở lại. Bộ phim kết lại trên nụ cười của đôi vợ chồng, như một lời khẳng định rằng dù tương lai còn đầy bất định, Denise đã vượt qua một thử thách lớn lao của tình yêu.