Timothée trong Marty Supreme nói nhiều hơn tất cả những phim cũ cộng lại nhân đôi, thao thao bất tuyệt với những câu từ hỗn xược và khắm bẩn, như thể cố tình phá hủy lớp hào quang lãng mạn từng bao phủ mình. Chính sự đối nghịch giữa diện mạo của một chàng thơ, và tâm thế chiến thắng của một kẻ ái kỷ ấy đã khiến nhân vật Marty Mauser trở nên sống động đến bất ngờ. Hắn đáng ghét, và sẽ đáng ghét tới mức bật cười, tin tôi đi, bạn sẽ không thể rời mắt khỏi một nhân vật đáng bóp cổ như thế.

Ngay từ cảnh mở đầu điên rồ khi phim miêu tả khoảnh khắc tinh trùng của Marty thụ thai cô bạn thân Rachel. Đó là một cú đùa vừa thô tục vừa thông minh, là một cái cớ để đạo diễn Josh Safdie nhắc nhở khán giả trong rạp thắt chặt dây an toàn và chuẩn bị cho cuộc hành trình hỗn loạn phía trước. Cảnh phim đoàn tinh binh đua nhau bơi tới tử cung này cũng hình tượng hóa rằng cuộc đời Marty là một cuộc đua với tham vọng của chính mình. Và với một kẻ tham vọng to như cái trống như hắn, thì không bao giờ có một giây phút nào hắn được ngơi nghỉ cả.

Một bộ phim lấy bối cảnh thập niên 50 nhưng lại phủ lên mình lớp nhạc nền thập niên 80 của Tears for Fears, Public Image Ltd, Alphaville,… Sự lệch pha thời đại ấy phản chiếu một nhân vật luôn cảm thấy mình vượt thời, vượt chuẩn mực, vượt khỏi những giới hạn mà xã hội áp đặt.

Tư tưởng thượng đẳng ấy của Marty, vì thế không chỉ là ái kỷ của cá nhân hắn, nó phản chiếu một phiên bản cực đoan của tinh thần giới tinh hoa Mỹ thời hậu Thế chiến, một quốc gia mang danh kẻ chiến thắng Chiến tranh và buộc phải không ngừng chứng minh vị thế bằng cách áp đặt sức mạnh lên phần còn lại của thế giới. Đối thủ lớn nhất của Marty, Endo từ Nhật Bản, chính là đại diện cho bóng ma của trật tự toàn cầu đang tái cấu trúc và vực dậy sau thất bại chiến tranh. Mỗi trận đấu bóng bàn trở thành một ẩn dụ thu nhỏ cho cuộc so găng quyền lực giữa các quốc gia lớn, là lúc cái tôi cá nhân và bản sắc dân tộc được bổ trợ lên nhau.

Bản thân Marty là một người Do Thái, cũng tự trao cho mình sứ mệnh phải ghi dấu ấn trong một môn thể thao mới nổi, đồng thời leo hạng trên bảng xếp hạng xã hội Mỹ. Anh tự tuyên bố với báo chí rằng mình là “biểu tượng cho thất bại của Hitler” - một câu slogan được tính toán kỹ lưỡng. Marty hiểu sức mạnh của tiêu đề giật gân, tin rằng lịch sử có thể được thu gọn thành một câu nói gây sốc, hướng sự chú ý của xã hội về phía mình như gương mặt đại diện của người Do Thái trên đấu trường quốc tế. Tuyên ngôn hùng hồn ấy, đáng tiếc chỉ xuất hiện lặng lẽ trong một mẩu tin nhỏ tận trang 14, như để phơi bày ảo tưởng về sự vượt trội mà anh luôn cố bán cho thế giới.

Đạo diễn Josh Safdie vẫn ổn định trong việc tạo ra những câu chuyện hỗn loạn, giống như Good Time năm 2017 và Uncut Gems năm 2019 (hai bộ phim mà Josh thực hiện cùng anh trai Benny). Máy quay cận mặt đặc trưng, nhịp dựng dồn dập, không gian chật hẹp - tất cả khiến ta như bị mắc kẹt trong cái tôi căng phồng như quả bóng bay sắp phát nổ của Marty. Những vận rủi nối tiếp nhau leo thang không nghỉ, đẩy nhân vật vào thế bí do chính hắn tạo ra.

Có thể so sánh sự căng thẳng và dồn dập của bộ phim này như một trận bóng bàn. Bạn đánh bóng càng mạnh thì đối thủ của bạn sẽ đánh trả càng mạnh (một điều thường không xảy ra với các môn thể thao đối kháng khác). Và Marty, một thiên tài bóng bàn, cũng rất giỏi trong việc tự đưa bản thân vào thế khó.

Thế nhưng bộ phim không thực sự nói về bóng bàn. Không có những chuỗi montage tập luyện gian khổ kiểu Rocky, không có hành trình vượt khó, trưởng thành quen thuộc trong các phim truyền cảm hứng khác. À mà nhắc tới bóng bàn, Marty Supreme với tôi, thú vị và hấp dẫn hơn nhiều so với Forrest Gump, một bộ phim tuyên truyền kinh điển về giấc mơ Mỹ. Forrest và sự ngây thơ của anh biến anh trở thành con rối, sẽ đạt được mọi thứ mà giấc mơ Mỹ hứa hẹn, miễn là anh sẽ chạy khi được bảo phải chạy. Còn Marty, hắn ta tin vào sự thượng đẳng của mình mọi nơi mọi lúc, đó một chiến lược sinh tồn, thất bại không bao giờ xuất hiện trong tâm trí của hắn. Đó là một dạng ám thị tâm lý kiểu “fake it until you make it”, nhưng được đẩy lên mức cực đoan nhất. Marty mà có theo một tôn giáo nào, có lẽ hắn sẽ tự lập bàn thờ chính mình và cầu nguyện trước gương.

Xã hội trong đầu của Marty chỉ có khái niệm về kẻ thắng và kẻ thua, hắn ám ảnh bởi sự thành công đến nỗi sẵn sàng bán đi danh dự và tình yêu chỉ để đổi lấy những cơ hội đổi đời. Cuộc đời vốn đầy bất công, nhiều người nếu ở trong vị trí của Marty, có lẽ đã nhân nhượng và cam chịu. Nhưng Marty sẽ đổ lỗi cho thế giới vì nỗi bất mãn của mình, hắn ta sẽ đòi lại quyền lợi bằng bất cứ giá nào, sẵn sàng gào mồm lên đôi co với bất cứ ai vì bản tính nóng giận và thói quen mở miệng mà không cần đến một giây suy nghĩ.

Những nhân vật tự tin như Marty lúc nào cũng cuốn hút một cách kỳ lạ, dù có ở trên phim hay ai đó mà bạn quen ngoài đời. Họ dường như có siêu năng lực, có thể hiện thực hóa tất cả những ước vọng của bản thân, ở cạnh một người như vậy luôn làm cho ta cảm thấy an tâm và vững tin vào con đường phía trước. Đó là lý do chúng ta sẽ có xu hướng cổ vũ cho Marty bất chấp hắn ta khốn nạn vô cùng tận, một chút đến từ sự ngưỡng mộ, và một chút đến từ sự hồi hộp. Nếu những người như Marty thành công, đó sẽ là minh chứng sống cho sức mạnh hiện thực hóa ước mơ, minh chứng sống cho câu nói “phải có trong đầu thì mới có trong tay”, và nếu thành công có thể đến với một kẻ khốn nạn như thế, thì nó cũng sẽ đến với những người như chúng ta.

Có lẽ bài viết này nghiêng nhiều về phân tích tâm lý Marty Mauser hơn là mổ xẻ toàn bộ cấu trúc của Marty Supreme, nhưng điều đó cũng dễ hiểu, bởi Marty đơn giản là một nhân vật quá đỗi thú vị và có thể đứng trong mọi tiêu điểm. Timothée Chalamet xuất hiện trong gần như mọi cảnh phim, và ở đâu có anh, ở đó có năng lượng bùng nổ. Cái miệng văng tục không ngừng nghỉ, nhịp thoại dồn dập như súng liên thanh, mỗi câu nói lại bóc trần thêm một lớp tính cách vừa đáng ghét vừa buồn cười của anh. Tôi ủng hộ Chalamet tại Oscars 2026 sắp tới!

Chính sức hút ấy đã trở thành “selling point” lớn nhất của bộ phim đối với tôi. Còn những cú rượt đuổi nghẹt thở, những bước ngoặt kịch tính hay các trường đoạn cao trào, có lẽ nên được giữ lại cho trải nghiệm riêng của mỗi các bạn. Xin được hoan hô Josh Safdie, hoan hô Timothée Chalamet, hoan hô đoàn phim Marty Supreme!